Nhân một lần nói chuyện về mảnh đất, con người TX Quảng Yên, một người đồng nghiệp lớn tuổi của tôi tấm tắc, gật gù: “Mảnh đất ấy hay lắm, lạ lắm!”. Theo ông, Quảng Yên hay và lạ ở chỗ: “Nơi ấy là cái nôi văn hoá của Quảng Ninh, tập trung rất nhiều những di tích lịch sử, văn hoá truyền thống của dân tộc. Có lẽ thế mà mảnh đất này cũng “sản sinh” ra rất nhiều thi nhân...”. Trò chuyện, tìm hiểu thêm qua những người con của Quảng Yên và ngay cả với những người đang sống, làm việc ở mảnh đất này, tôi đã hiểu hơn hơn “cái hay” và “cái lạ” ở đây...

Lễ hội Bạch Đằng ở TX Quảng Yên là một trong những lễ hội lớn của cả nước thường được tổ chức vào ngày 8-3 âm lịch hàng năm tại Đền Trần Hưng Đạo, thu hút hàng vạn người tham dự. Ảnh: Phan Hằng
Lễ hội Bạch Đằng ở TX Quảng Yên là một trong những lễ hội lớn của cả nước thường được tổ chức vào ngày 8-3 âm lịch hàng năm tại Đền Trần Hưng Đạo, thu hút hàng vạn người tham dự. Ảnh: Phan Hằng

Tự hào một vùng đất

Là thị xã và lại có vị trí nằm giữa 3 thành phố lớn: Hạ Long, Uông Bí, Hải Phòng nhưng với nhiều người khi đặt chân đến Quảng Yên, vẫn luôn có cảm giác thật thanh bình, yên ả. Mọi thứ, từ cảnh vật đến nếp sinh hoạt của người dân ở đây dẫu đã có sự pha trộn nét hiện đại nhưng vẫn đậm chất cổ xưa của vùng đô thị cổ. Điều ấy có thể nhận thấy rõ qua những ngôi nhà kiến trúc kiểu Pháp hàng trăm năm tuổi nằm xen kẽ với những ngôi nhà ống trên các con phố Hoàng Hoa Thám, Lê Lợi, Ngô Quyền… Hay ở ngay chợ Rừng - chợ lớn nhất, sầm uất nhất thị xã vẫn còn đậm phong cách bán buôn của chợ quê… Hẳn là vậy, bởi Quảng Yên đã có quá trình hình thành và phát triển hơn 2 thế kỷ. Và đây cũng là một trong những đô thị cổ nhất ở Quảng Ninh. Quảng Yên hiện vẫn còn lưu giữ được khoảng hơn 200 di tích lịch sử - văn hoá các loại, bao hàm rất nhiều giá trị vật thể và phi vật thể. Trong đó, Di tích lịch sử Bạch Đằng vừa được công nhận là di tích cấp quốc gia đặc biệt; 38 di tích quốc gia và 12 di tích cấp tỉnh. Chỉ riêng Di tích lịch sử Bạch Đằng đã có biết bao điều để nói. Vì đây là nơi khắc ghi những chiến công oanh liệt trong lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc ta qua các triều đại Ngô, Tiền Lê và Trần mà đỉnh cao là trận chiến chống quân Nguyên năm 1288 của anh hùng dân tộc Trần Quốc Tuấn ở thế kỷ XIII. Trong hệ thống quần thể di tích này còn có Khu Bãi cọc Bạch Đằng; Đền thờ Trần Hưng Đạo; Miếu Vua Bà; cây lim Giếng Rừng; Đình Trung Bản; Đền Trung Cốc; Đình Yên Giang... Mỗi địa danh là niềm tự hào về truyền thống yêu nước, bất khuất chống giặc ngoại xâm của cha ông ta xưa kia.

Những người con của mảnh đất này còn rất tự hào về quê hương khi mà Quảng Yên là vùng đất có nhiều lễ hội với hệ thống đình, chùa, từ đường dày đặc. Chỉ riêng khu vực đảo Hà Nam đã có hơn 20 ngôi đình, chùa, 80 từ đường. Cứ mỗi độ xuân sang, người dân Quảng Yên và các vùng lân cận lại được nô nức tham gia vào hàng chục lễ hội lớn, nhỏ như: Lễ ra cỗ họ (mùng 2 tháng Chạp), Lễ hội Tiên Công (mùng 6, 7 tháng Giêng), Lễ đại kỳ phước của các làng xã (ngày 15 tháng Giêng), Lễ hội xuống đồng (vào dịp đầu tháng 6 âm lịch) và nhiều hội làng độc đáo khác... Cùng với đó là những không gian văn hoá qua các làn điệu hát chèo, hát đúm, hát giao duyên. Rồi cả những món ăn mang hồn quê, đất việt như: Bánh dày, bánh gio vùng đảo Hà Nam... Ở Quảng Yên hiện vẫn còn lưu giữ được rất nhiều nghề thủ công truyền thống như: Đan ngư cụ, đóng thuyền gỗ, tập trung tại vùng quê Hà An, Nam Hoà, Hiệp Hoà với nhiều nghệ nhân sống bằng nghề...

Khơi dậy tiềm năng

Có rất nhiều ý kiến đều đã khẳng định, Quảng Yên là vùng đất “thiên thời, địa lợi, nhân hoà” để phát triển. Theo Bí thư Tỉnh uỷ Phạm Minh Chính, Quảng Yên có một tài nguyên rất giá trị đó là vị thế thuận lợi. Điều này có thể giúp Quảng Yên mở rộng phát triển kinh tế ven biển; trở thành điểm kết nối giao thương giữa Quảng Ninh với TP Hải Phòng và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Còn theo GS.TS Trương Quang Hải (Đại học Quốc gia Hà Nội), tài nguyên vị thế của Quảng Yên rất có giá trị về cả tự nhiên, kinh tế, chính trị và quân sự… Có lẽ, vị thế cộng với những giá trị văn hoá, truyền thống của mảnh đất này chính là lý do để ngày 25-11-2011, Chính phủ ra Nghị quyết số 100/NQ-CP thành lập TX Quảng Yên. Điều này, thêm một lần nữa khẳng định vị trí chiến lược của Quảng Yên trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh.

Tập trung mạnh cho sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp, trong đó sản xuất rau an toàn và xây dựng cánh đồng mẫu lớn là hướng đi mà TX Quảng Yên đã xác định để duy trì ổn định tăng trưởng trong năm. Ảnh: Vĩ An
Tập trung mạnh cho sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp, trong đó sản xuất rau an toàn và xây dựng cánh đồng mẫu lớn là hướng đi mà TX Quảng Yên đã xác định để duy trì ổn định tăng trưởng trong năm. Ảnh: Vĩ An

Quả thực, việc Quảng Yên trở thành thị xã đã làm nức lòng không chỉ những người con của mảnh đất này mà còn là niềm vui, niềm tự hào chung của nhân dân các dân tộc tỉnh Quảng Ninh. Đây cũng chính là động lực để giúp chính quyền và nhân dân Quảng Yên vượt qua năm 2012 với rất nhiều khó khăn thách thức trong bối cảnh chịu tác động bởi những khó khăn chung của thế giới, trong nước và trong tỉnh. Để rồi, một năm “nâng hạng” là một năm Quảng Yên sôi động với hàng loạt các chương trình, dự án đã, đang và sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm khai thác tiềm năng, thế mạnh, tạo đà cho vùng đất này phát triển. Điển hình như: Dự án đường Uông Bí - Cầu Sông Chanh, tạo tuyến đường xương sống nối liền quốc lộ 18 với Quảng Yên, giúp thúc đẩy phát triển kinh tế và giao lưu với TP Uông Bí, TP Hạ Long và các tỉnh bạn. Hay như Dự án tuyến đường cao tốc 5B kéo dài đi qua địa phận TX Quảng Yên... Song song với đó, Quảng Yên cũng đang nỗ lực khai thác thế mạnh để phát triển kinh tế biển, công nghiệp. Hiện tại, một số cụm công nghiệp, xây dựng đã và đang đầu tư, đi vào hoạt động như: Cụm công nghiệp sửa chữa và đóng mới tàu thuyền Hà An; Cụm công nghiệp Km7; Cụm Tiền Phong; Cụm công nghiệp sửa chữa tàu thuyền Tân An đã được quy hoạch. Một số dự án công nghiệp mới được đẩy nhanh tiến độ đầu tư như: Dự án Nhà máy sửa chữa tàu biển của Công ty CP vận tải Biển Bắc, dự án nhà máy gạch Thạch Bàn Xanh, nhà máy gạch Cát Tường... đi vào sản xuất và cho sản phẩm...  Ngoài ra, thị xã cũng đang đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng để phục vụ cho 24 dự án khác như: Dự án nâng cấp tuyến phố Hoàng Hoa Thám và Phạm Ngũ Lão; dự án cải tạo, mở rộng nút giao thông Cầu Miếu - Vị Khê. Theo báo cáo đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2012 của UBND TX Quảng Yên, trong năm 2012, thị xã đã triển khai xây dựng xong 89 công trình chỉnh trang, nâng cấp đô thị nội thị Quảng Yên, góp phần thay đổi đáng kể diện mạo đô thị thị xã.

Để trụ vững trước “cơn bão suy thoái” năm 2012, cấp uỷ, chính quyền TX Quảng Yên luôn chủ động, linh hoạt và quyết liệt chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trong đó, chính quyền thị xã đã chủ động tập trung giải quyết những vấn đề trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội như: Rà soát, đình hoãn, giãn tiến độ các công trình chưa cấp thiết; hàng tháng tổ chức giao ban để kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc đề ra giải pháp tăng thu ngân sách; quản lý tốt giá cả, thị trường; đặc biệt quan tâm phát triển lĩnh vực văn hoá - xã hội, an sinh xã hội… Nhờ đó, TX Quảng Yên đã đạt và vượt kế hoạch thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; tình hình an ninh, trật tự được giữ vững; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng lên.

Tạo đà cho tương lai

Dẫu còn những khó khăn và một số chỉ tiêu của năm 2012 chưa hoàn thành nhưng không ai có thể phủ nhận sự đổi thay của Quảng Yên hôm nay, đặc biệt sau một năm tái thành lập thị xã. Đây chính là cơ sở để có thể tin tưởng, kỳ vọng những bước đột phá mới của vùng đất Quảng Yên trong tương lai không xa. Và càng chắc chắn hơn điều ấy khi Ban Chấp hành Đảng bộ thị xã đã có nghị quyết về phương hướng, nhiệm vụ phát triển thị xã năm 2013 này. Theo đó, ngoài thực hiện chủ đề của năm mà tỉnh đã xác định là “Năm cải cách hành chính và đào tạo nguồn nhân lực”, Đảng bộ thị xã còn đặt ra quyết tâm tập trung tổng hợp các nguồn lực để đầu tư hạ tầng. Chia sẻ về những quyết tâm của Quảng Yên, đồng chí Nguyễn Văn Vinh, Chủ tịch UBND TX Quảng Yên nói: “Chúng tôi vẫn xác định, năm 2013 chưa thể hết khó khăn. Vì thế, để duy trì ổn định tốc độ tăng trưởng, cần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế; trong đó, tập trung mạnh cho sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp. Có thể là tập trung chuyển đổi cơ cấu giống lúa cho năng suất cao như: QR1, QR2; tập trung phát triển một số cánh đồng mẫu lớn có năng suất, thu nhập cao; tập trung phát triển sản xuất rau an toàn, gắn với xây dựng các thương hiệu cho sản phẩm trong sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản…”.  

Đấy là những nhiệm vụ trước mắt, còn về lâu dài, Quảng Yên đang triển khai chiến lược phát triển các dự án dài hơi mà trong đó, tập trung khai thác triệt để các tiềm năng, thế mạnh của vùng đất này như: Du lịch văn hoá tâm linh; phát triển kinh tế cảng biển; khu công nghiệp, khu đô thị… Từ những định hướng này, chắc chắn mai này Quảng Yên sẽ là điểm đến hấp dẫn được rất nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư và du khách lựa chọn.

Những thành công năm 2012

* Tổ chức thành công lễ kỷ niệm 210 năm thành lập trấn lỵ Quảng Yên và công bố Nghị quyết của Chính phủ về tái thành lập TX Quảng Yên.

* Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn ước đạt 208,8 tỷ đồng, đạt 121,2% kế hoạch.

* Tổng mức đầu tư xây dựng cơ bản toàn xã hội trên địa bàn ước đạt 2.795 tỷ đồng, tăng 8% so với năm 2011.

* Rà soát 77 dự án trên địa bàn, kiến nghị thu hồi 11 dự án với diện tích trên 481ha.

* Quyết định 1419/QĐ-TTg, ngày 27-9-2012 của Thủ tướng Chính phủ công nhận Di tích lịch sử Bạch Đằng là di tích cấp quốc gia đặc biệt. Dự kiến lễ đón nhận bằng di tích cấp quốc gia đặc biệt này sẽ được tổ chức vào tháng 4-2013, cùng lễ kỷ niệm 725 chiến thắng Bạch Đằng.

* 100% các đơn vị hành chính trên địa bàn đạt trên 50% các chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới và 11/18 đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn đạt trên 50% tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Cẩm Nang