Con ếch, dân gian còn gọi “gà đồng”, nhưng gà đồng lại không hợp với lá chanh, chỉ hợp với lá lốt khi chế biến thành món ăn. Ếch là loài vật gần gũi với người nông dân ở tất cả các vùng quê, nó là thiên địch của các loài sâu bọ có hại cho mùa màng, đồng thời nó lại là món khoái khẩu khi chế biến thành đồ ăn.

Ở các nhà hàng, gọi là đặc sản đồng quê. Khi vào quán ăn, gọi món xáo ếch hoặc chả ếch, hoặc món quay rô ty. Một đĩa chả ếch hoặc quay rô ty nhắm nháp với rượu trắng quê (loại nút lá chuối) thì quả tuyệt vời. Khi cho miếng chả vào mồm, kèm theo vài sợi rau lá lốt, kinh giới, húng thơm, một lát ớt nhỏ, nhâm nhi rồi tợp một hớp rượu quê... không phải chờ lâu, hương vị ấy thấm vào chân răng, thấy độ vừa giòn của thịt, xương ếch thơm ngậy, vừa mềm của gia vị, rồi lan tỏa lên não, thấm tháp xuống dạ dầy, cảm thấy râm ran trong toàn cơ thể. Nếu nhắm món ếch vào bữa chiều, quá chén một ít thì đêm đó rất lắm chuyện xẩy ra với cơ thể..., nó làm cho giãn xương, cốt đến mức răng rắc mỗi khi vặn mình, giãn cơ, giãn thịt khi nằm thả lỏng hít sâu...Sáng dậy sao mà nó khoan khoái thế.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Chẳng phải đến nhà hàng, chẳng phải lo kinh phí, nếu như muốn ăn món ếch, chỉ cần ra chợ làng mua một xâu hoặc những ngày mưa tháng 5, tháng 6 tối đến xách cái đèn soi ra khu đồng trũng lấp xấp nước, khu vực ếch nhái kêu nhiều, cứ nghe tiếng kêu “ồm ộp”, đó đích là ếch. Mắt ếch rất bắt ánh sáng đèn,  lóa mắt, thế là chỉ còn việc úp nơm chính xác và ếch sẽ nằm gọn trong giỏ. Cách đây vài cục năm việc đi soi ếch vào mùa mưa không khó, chỉ vài tiếng đồng hồ buổi tối là hôm sau có món ếch nhắm rượu. Ếch chế biến đơn giản, lại rất ngon.

Trước hết là làm thịt, bắt từng con trong giỏ ra, bẻ khum lưng, dùng mũi dao sắc rạch một đường từ đầu xuống, lột da, chặt mõm, chặt đầu các ngón chân, mổ ruột nấu cám cho lợn, còn lại cho thịt và da xóc ít muối, rửa sạch, sau là chế biến món ăn.
Phần chế biến các món ăn, nhớ là chặt hai đùi để riêng ướp với bột ka ri, tẩm bột rán giòn, còn lại chặt từng khúc vừa phải chao qua mỡ cho thơm rồi nấu xáo với măng chua, đun nhỏ lửa, khi sắp bắc ra cho gia vị đảo đều, nhớ là phải tăng cường lá lốt, còn lại một phần và toàn bộ da băm thật nhỏ cùng với lá lốt, ớt cay, hạt tiêu bắc, bọc lá chuối nướng tên than hồng, thế là đã ít nhất có ba món nhắm rượu cực ngon từ thịt ếch.

Đến nay, điều đó chỉ là mơ tưởng, loài “gà đồng” mất dần trên các đồng ruộng, không còn nghe thấy âm bát trầm của dàn nhạc ếch nhái nữa. Tuy nhiên, rất may nó chưa bị triệt chủng, loài ếch được một số nông dân đào ao, xây bể để nuôi rồi mang bán ở chợ, cung cấp cho các nhà hàng làm món ăn đặc sản.

Con ếch là có lợi nhiều mặt, làng quê mỗi khi mùa mưa về, nghe tiếng ếch nhái kêu rinh ran ngoài đồng ruộng, cảnh ấy thật thanh bình. Ếch nhái lại là kẻ thù của các loài sâu bọ, điều đó có lợi vô cùng cho bà con nông dân, nó gần gủi và thân thiện biết bao, nó không gây ô nhiễm như phun thuốc trừ sâu và rõ ràng rằng thuốc sâu là kẻ thù của không riêng ếch nhái và các loài thiên địch khác. Ngoài ra thịt của chúng cung cấp một món ăn bổ dưỡng, quả thực dân gian gọi con ếch là “gà đồng” không quá đáng.

        Huỳnh Xuân Tĩnh
Phòng Văn hóa và Thông tin thị xã Quảng Yên