Bông thùa là một loài nhuyễn thể giống như ruột con ốc, to bằng ngón tay cái, sống dưới lỗ trong lớp bùn bãi triều ngập mặn vùng Nhà Mạc cửa sông Bạch Đằng phía tây huyện Yên Hưng. Vì vùng này môi trường nhiều rừng sú vẹt với nước biển sạch có nhiều bãi phù sa, bùn láng lún, nhưng nhiều phù du, rất thích nghi cho loài bông thùa sinh sống. Trước đây ở các chợ quê Hà Nam, Quảng Yên rất sẵn bán bông thùa.

Dân các làng Hải Yến xã Yên Hải, Vị Khê xã Liên Vị có nhiều người thạo nghề bắt bông thùa. Người có kinh nghiệm thường chờ con nước thủy triều lên, xuống, tranh thủ lội nhanh trên bãi bùn, tìm lỗ bông thùa để móc. Khi bãi cạn, chỉ nhìn các lỗ tròn xoe là họ phát hiện ra hang của bông thùa. Khi bãi xăm xắp nước, bông thùa lên ăn thường xòe miệng trên cửa lỗ giống như một đóa hoa nhỏ nở lập lờ mặt nước. Lúc này chỉ việc thọc hai ngón tay thật nhanh xuống bùn, chặn đường rút của bông thùa là móc được nó lên, cho vào giỏ.



                                                                 ảnh: internet

Bà Phạm Thị Xe và chị Đặng Thị Sắp là hai mẹ con người làng Hải Yến xã Yên Hải rất giỏi bắt cáy, còng và bông thùa cho biết: Trước đây, chúng tôi thường sang đầm Nhà Mạc móc bông thùa. Hồi ấy nhiều lắm, bông thùa mừng nước ăn nổi la liệt khắp các bãi rừng sú vẹt. Mỗi ngày mỗi người có thể móc được 5 đến 10 kg. Bông thùa mang về chế biến làm thức ăn. Cùng với các loài cáy còng, bông thùa từng là sản vật đất bãi triều giúp bà con nông dân có thêm thu nhập, cải thiện đời sống. Chúng tôi thường đem ra chợ bán hoặc mang lên chợ các tỉnh Hải Dương, Bắc Giang… đổi lấy lương thực, vượt qua những tháng năm khó khăn thời chiến tranh và bao cấp…

Bông thùa móc về, rửa sạch, để ráo. Phi hành mỡ, cà chua rồi cho bông thùa vào nấu cùng rau sam (rau tập tàng). Rau sam vặn sắt khúc, hoặc để nguyên cộng. Khi nấu đun lửa nhỏ, không cho nước. Bông thùa chín, tự nó tiết nước. Không nên xào quá kỹ, sẽ giảm mất chất ngọt béo của bông thùa và hỏng vị chua của rau sam. Món canh bông thùa, món bông thùa xào ăn rất ngon, rất bổ dưỡng, giúp tiết sữa nhanh cho phụ nữ đang kỳ nuôi trẻ sơ sinh.

Từ ngày xưa, người dân vùng làng đảo Hà Nam đã tìm ra con bông thùa chỉ nấu với rau sam mới thành món ăn ngon. Nhưng đáng tiếc bây giờ hầu như bông thùa đã mất giống, không thấy sinh sản trở lại, không thấy bán ở các chợ quê. Món đặc sản này nhiều năm nay trong các gia đình cũng không còn nữa. Rừng ngập mặn bị chặt phá, thu hẹp và bị ô nhiễm do các chất thải công nghiệp và đời sống đã làm mất môi trường thủy sinh của loài bông thùa. Bông thùa tiệt chủng và rau sam cũng tự nhiên mất giống theo.

                                                                                                                                                   Cẩm Phượng
                                                                                                                                   theo: baoquangninh.com.vn