Một năm nữa lại trôi qua với nhiều sự kiện văn hoá lớn, là dấu son đáng tự hào nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho những người làm văn hoá Quảng Ninh. Hãy cùng chúng tôi điểm lại những “điểm nhấn” văn hoá của năm qua, cũng là tiền đề để hướng tới những kết quả cao hơn nữa trong năm mới này.
Nhiều dự án lớn

Đầu tiên phải đánh giá cao những dự án đầu tư tu bổ, tôn tạo các di tích. Đây vốn là hoạt động thường xuyên nhưng năm 2012 đã sôi động hơn với nhiều dự án trùng tu lớn nhằm vào kiến trúc cổ tiêu biểu của tỉnh. Đáng kể nhất là trùng tu đình Phong Cốc, đình Trà Cổ và chùa Xuân Lan – di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia với những giá trị độc đáo, “có một không hai” của Quảng Ninh. Như với đình Phong Cốc (TX Quảng Yên), chậm giải ngân vốn, “độ khó” cao về xử lý mái cùng hàng nghìn cấu kiện gỗ phức tạp, công trình “mẫu” về bảo quản, phục hồi di tích của Quảng Ninh này nay đã “hòm hòm”, sẽ khánh thành vào đầu năm 2013.

Thành công đó là cơ sở để ngành văn hoá tiếp tục trùng tu đình Trà Cổ – “cột mốc văn hoá” nơi biên giới. Hiện trạng của đình Trà Cổ không xuống cấp nghiêm trọng như đình Phong Cốc nhưng với kỳ vọng có thể hàng trăm năm sau không phải tu bổ lại nên dự án khá quy mô. Ngôi đình cổ sẽ phải dỡ hết ra để nâng cốt nền, cùng với đó gia công phục chế thay thế các cấu kiện gỗ bị hư hỏng; phục chế mái, rồng, hoa văn trên mái… Bên cạnh đó, việc tôn tạo cũng nở rộ ở nhiều điểm di tích khác, đáng nói là việc trùng tu bên cạnh nguồn kinh phí nhà nước thì nhiều công trình hoàn toàn huy động từ xã hội hoá. Có thể kể đến như: Chùa Đống Phúc (TX Quảng Yên), chùa Ba Vàng (TP Uông Bí), chùa Lôi Âm hạ (TP Hạ Long) rồi đình Đầm Hà (huyện Đầm Hà) v.v..

images659650 IMG 1433 Văn hoá và những đích đến năm 2013Lễ hội Bạch Đằng năm 2013 sẽ được tổ chức gắn với sự kiện đón bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt cho Khu di tích Chiến thắng Bạch Đằng 1288. Trong ảnh: Lễ hội Bạch Đằng năm 2012.

Nếu như các điểm di tích đơn lẻ được tu bổ với quy mô lớn thì ở các khu di tích (KDT) trọng điểm cũng có những chuyển động mạnh mẽ. Sau 3 năm khởi công, vừa qua, tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông đã hoàn thiện việc rót mẻ đồng cuối cùng. Với trọng lượng lớn (hơn 100 tấn), đúc theo công nghệ đúc trực tiếp, đúc nguyên khối trên độ cao hơn 1.000m của Yên Tử, tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông được kỳ vọng sẽ tôn thêm vẻ đẹp cảnh quan cho danh sơn Yên Tử. Trước đó, đền Trung Cốc được tu bổ đã khánh thành, góp phần hoàn thiện việc trùng tu phần lớn các điểm thờ tự trong quần thể KDT Chiến thắng Bạch Đằng 1288. Cũng xin nói thêm là việc thăm dò khảo cổ dưới nước tại Chiến trường Bạch Đằng và Thương cảng Vân Đồn vừa qua đã “loé sáng” hy vọng với dự đoán nhiều điểm phát hiện có thể là những con tàu đắm cổ – chứng tích của trận chiến năm 1288 oai hùng trong lịch sử dân tộc ta chống lại quân giặc Nguyên Mông, quân giặc từng khiến cả thế giới khiếp sợ. Kết quả ban đầu này mở ra cơ hội khám phá nhiều bí mật chìm dưới những dòng sông cổ gần nghìn năm qua.

Cùng với các KDT khác, nhiều dự án lớn ở KDT lịch sử nhà Trần tại Đông Triều cũng “khởi động” như dự án tôn tạo Thái Lăng; trùng tu hai ngôi tháp cổ ở khu vực Thông đàn; san gạt, mở rộng, kè lát đá con đường lên Ngoạ Vân am; thăm dò khảo cổ Nguyên Lăng và Phụ Sơn lăng. Với nhiều điểm là phế tích hơn cả nên trong thời gian tới, KDT này sẽ còn nhiều dự án sôi động hơn nữa.

Một điểm đáng chú ý nữa là, Dự án đo vẽ, khoanh vùng, cắm mốc bảo vệ các di tích trên địa bàn tỉnh đã cơ bản hoàn thành, tiến tới việc lập đề án quy hoạch tổng thể hệ thống di tích trên địa bàn, ngăn ngừa các hiện tượng xâm phạm di tích. Việc kiểm kê, lập hồ sơ khoa học di sản văn hoá phi vật thể để đưa vào danh mục của quốc gia cũng được làm khẩn trương. Trong đó, Quảng Ninh đã có hai di sản được đề nghị lập hồ sơ đưa vào danh mục này là nghi lễ Then cổ của tộc người Tày ở Bình Liêu và lễ cấp sắc của tộc người Dao Thanh Phán ở Hoành Bồ.

Bên cạnh đó, việc đầu tư cho những công trình văn hoá hiện đại cũng được quan tâm. Đó là dự án Khu văn hoá núi Bài Thơ – “Văn Miếu” của tỉnh nhằm tôn vinh các danh nhân hiền tài đã và đang cống hiến cho Quảng Ninh. Rồi xây dựng mới Bảo tàng và Thư viện tỉnh nhằm lưu giữ và phát huy tốt vốn cổ của cha ông để lại. Cả hai đều được kỳ vọng là những điểm nhấn cho du lịch Quảng Ninh. Để tháo gỡ khó khăn về vốn ở dự án Khu văn hoá núi Bài Thơ, tỉnh đã quyết định chi 10 tỷ đồng từ ngân sách để hỗ trợ thi công. Đồng thời, đổi chủ đầu tư để “tăng tốc” dự án Bảo tàng – Thư viện tỉnh với quyết tâm hoàn thành những công trình văn hoá trọng điểm này trong dịp kỷ niệm 50 năm thành lập tỉnh…

Kỳ vọng những đỉnh cao mới

“Niềm vui nhân đôi” của di sản văn hoá Quảng Ninh trong năm vừa qua chính là việc hai KDT Yên Tử và Bạch Đằng đã cùng lúc được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt; nâng tổng số di tích quốc gia đặc biệt của tỉnh lên con số 3, điều mà nhiều địa phương mơ ước. Không chỉ có vậy, KDT lịch sử, văn hoá nhà Trần tại Đông Triều cũng có hy vọng sẽ lọt vào danh sách này trong đợt xét tới khi Bộ VH-TT&DL đã đồng thuận với đề nghị của Quảng Ninh. Vấn đề chỉ còn là thời gian.

Cùng với đó, Quy hoạch 3/4 KDT trọng điểm của tỉnh đã xong bước thẩm định, chờ Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Điều đáng nói là khi chỉnh sửa lại các quy hoạch này thì tổng vốn đầu tư của nhà nước đã giảm đáng kể để tăng cường vốn xã hội hoá. Đây thực sự là bước tiến đáng kể, hứa hẹn sự vào cuộc tích cực của tỉnh thời gian tới trong đầu tư cho các công trình văn hoá trên địa bàn. Ngoài ra, tỉnh cũng đã có những cuộc làm việc chính thức với Bộ VH-TT&DL, điều chưa từng có xưa nay, để xin chủ trương, bàn cách tháo gỡ khó khăn trong các vấn đề văn hoá; mà kết quả rõ rệt nhất là việc thông qua quy hoạch 3 KDT trọng điểm nói trên. Hơn nữa, nhằm nâng cao vị thế cho quần thể di sản lịch sử, văn hoá và danh thắng Yên Tử, Quảng Ninh đang đặt quyết tâm cao để tiến tới lập hồ sơ trình UNESCO công nhận đây là Di sản văn hoá thế giới.

…Một mùa xuân mới lại về cho mỗi người những hy vọng mới. Cùng với đó, các lễ hội mùa xuân cũng rộn ràng đến. Năm qua, các lễ hội mùa xuân trên địa bàn tỉnh được dư luận đặc biệt đánh giá cao cả về phần lễ trang nghiêm, lành mạnh và phần hội phong phú, sinh động, những mặt tiêu cực phát sinh trong lễ hội được giảm thiểu. Hy vọng, từ tiền lệ này, những lễ hội mùa xuân năm nay sẽ có nhiều khởi sắc hơn nữa; nhất là cả hai lễ hội lớn là Bạch Đằng và Yên Tử đều tổ chức lễ khai hội gắn với sự kiện đón bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt…

theo> baoquangninh.com.vn